مجله کالرویژن
آیا می توان لنز را با آب شست؟
این سوال از آن سوال هایی است که جوابش باید خیلی شفاف باشد، چون خیلی از کاربران در موقعیت واقعی با آن روبه رو میشوند. مثلا لنز از دستشان می افتد، محلول لنز در دسترس نیست، یا فقط میخواهند خیلی سریع لنز را آبکشی کنند و دوباره داخل چشم بگذارند. از بیرون شاید این کار بی ضرر به نظر برسد، اما واقعیت این است که شستن لنز با آب، یکی از اشتباهات رایج و در عین حال مهم در استفاده از لنز است.
جواب کوتاه و دقیق این است
نه، لنز را نباید با آب شست.
نه آب شیر، نه آب معدنی، نه آب جوشیده سرد شده، و نه حتی آبی که به نظر تمیز می آید، هیچ کدام جای محلول مخصوص لنز را نمیگیرند. راهنماهای معتبر مراقبت از لنز به صراحت میگویند که لنز و حتی جالنزی نباید با آب شسته شوند، چون آب برای تماس ایمن با لنز طراحی نشده و میتواند خطر آلودگی و عفونت را بالا ببرد.
چرا آب برای شستن لنز مناسب نیست؟
خیلی ها فکر میکنند آب چون شفاف و تمیز به نظر میرسد، پس برای لنز هم بی خطر است. اما ظاهر تمیز، با ایمن بودن یکی نیست. لنز تماسی روی یکی از حساس ترین بخش های بدن یعنی سطح چشم قرار میگیرد. هر چیزی که با لنز تماس پیدا میکند، در عمل میتواند به چشم منتقل شود. به همین دلیل، چیزی که برای شستن لنز استفاده میشود باید هم تمیز کننده باشد، هم برای این کاربرد خاص ساخته شده باشد.
آب چنین ویژگی ای ندارد. آب میتواند حامل میکروارگانیسم ها و آلودگی هایی باشد که شاید در مصرف معمولی مشکل خاصی ایجاد نکنند، اما وقتی پای تماس با لنز و قرنیه وسط باشد، ماجرا فرق میکند. به همین خاطر، متخصصان و منابع آموزشی به طور مداوم هشدار میدهند که آب، ماده مناسبی برای شستن لنز نیست.
مگر آب لنز را تمیز نمیکند؟
شاید از نظر ظاهری بله. یعنی اگر روی لنز گرد و غبار یا ذره ای باشد، آب ممکن است آن را از روی سطح لنز بردارد. اما تمیز شدن ظاهری با تمیز شدن واقعی فرق دارد. کاری که محلول لنز انجام میدهد فقط آبکشی ساده نیست. محلول مناسب لنز برای این ساخته شده که لنز را تمیز کند، آلودگی های سطحی را کم کند، در بسیاری از موارد آن را ضدعفونی کند و شرایط نگهداری درست را برایش فراهم کند. آب هیچ کدام از این نقش ها را به شکل استاندارد انجام نمیدهد.
یعنی ممکن است لنز بعد از شستن با آب از نظر ظاهری تمیز به نظر برسد، اما همچنان برای استفاده روی چشم، انتخاب امنی نباشد.
اگر فقط یک بار لنز را با آب بشوییم، اتفاقی می افتد؟
این همان جایی است که خیلی ها اشتباه میکنند. چون ممکن است کسی یک یا دو بار این کار را انجام دهد و ظاهرا مشکلی هم پیش نیاید. همین باعث میشود فکر کند پس این کار آن قدرها هم مهم نیست. اما موضوع استفاده از لنز فقط بر پایه تجربه یک بار و دو بار تعریف نمیشود. خیلی از خطاهای مراقبتی، اثر فوری و نمایشی ندارند. خطر اصلی در تکرار عادت اشتباه و بالا رفتن احتمال آسیب است.
پس اینکه یک بار با آب لنز را شسته اید و مشکلی پیش نیامده، به معنی درست بودن این کار نیست. درست مثل خیلی از اشتباهات دیگر که ممکن است همان لحظه بدن واکنش شدیدی نشان ندهد، اما این چیزی از ریسک آن کم نمیکند.
اگر لنز با آب تماس پیدا کرد چه کار کنیم؟
گاهی تماس با آب عمدی نیست. مثلا لنز در حمام خیس میشود، موقع شستن دست ها با آب تماس پیدا میکند، یا از دست می افتد و به آب میخورد. در این شرایط مهم ترین نکته این است که لنز را مثل یک لنز آماده مصرف در نظر نگیرید.
در چنین موقعیتی باید لنز با روش درست و با محلول مناسب دوباره تمیز و ضدعفونی شود. در مورد بعضی لنزها، به خصوص لنزهای روزانه، خیلی وقت ها راه امن تر این است که لنز کنار گذاشته شود و از یک لنز تازه استفاده شود. چیزی که مهم است این است که لنز بعد از تماس با آب، بدون توجه و بدون رسیدگی درست، دوباره مستقیم داخل چشم گذاشته نشود.
آیا جالنزی را میتوان با آب شست؟
این هم یکی از اشتباهات رایج است. خیلی از کاربران جالنزی را با آب آبکشی میکنند و فکر میکنند تمیز شده است. در حالی که راهنماهای مراقبت از لنز میگویند جالنزی هم باید با روش درست تمیز شود، در هوای آزاد خشک شود و در بازه زمانی مناسب تعویض شود. چون جالنزی فقط یک ظرف ساده نیست؛ اگر بهداشت آن رعایت نشود، میتواند خودش به یکی از منابع آلودگی لنز تبدیل شود.
چه چیزهایی به جای محلول لنز نباید استفاده شوند؟
برای اینکه موضوع کاملا روشن بماند، این موارد جایگزین محلول لنز نیستند:
- آب شیر
- آب معدنی
- آب جوشیده سرد شده
- بزاق دهان
- قطره چشم
- سرم های غیرمخصوص
- هر مایع خانگی یا ترکیب دست ساز
گاهی کاربر فقط میخواهد لنز را خیس کند و فکر میکند هر مایع تمیزی جواب میدهد. اما در استفاده از لنز، مرطوب شدن کافی نیست؛ مهم این است که مایع مورد استفاده، مخصوص خود لنز باشد.
چرا این موضوع تا این حد مهم است؟
چون لنز وسیله ای نیست که با منطق «فعلا همین هم جواب میدهد» بتوان با آن رفتار کرد. چشم عضو حساسی است و اشتباهات کوچک در مراقبت از لنز، گاهی میتوانند پیامدهای آزاردهنده یا حتی جدی داشته باشند. بسیاری از مشکلاتی که کاربران بعدا با عنوان قرمزی، سوزش، حساسیت یا ناراحتی تجربه میکنند، از همین بی توجهی های به ظاهر کوچک شروع میشوند.
در واقع، شستن لنز با آب یکی از همان خطاهایی است که شاید در لحظه ساده به نظر برسد، اما در منطق درست استفاده از لنز، اصلا کار کوچکی نیست.
جمع بندی
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، لنز را نباید با آب شست. آب نه جای محلول لنز را میگیرد، نه خاصیت تمیز کنندگی و ضدعفونی استاندارد برای لنز دارد، و نه برای تماس ایمن با لنز انتخاب درستی است. مهم نیست آب چقدر تمیز به نظر برسد؛ مهم این است که برای این کاربرد ساخته نشده است. در استفاده از لنز، هر چیزی که با لنز تماس پیدا میکند باید مخصوص همین کار باشد. و آب، مخصوص شستن لنز نیست.