مجله کالرویژن
آیا می توان با لنز خوابید؟
خیلی ها این سوال را یا قبل از خرید لنز طبی می پرسند یا بعد از اولین باری که ناخواسته با لنز خوابشان می برد. سوال هم کاملا طبیعی است. وقتی لنز روی چشم راحت است، کاربر فکر میکند شاید خوابیدن با آن هم ایرادی نداشته باشد. مخصوصا اگر آخر شب خسته باشد، آرایشش را پاک کرده باشد و با خودش بگوید «فقط امشب چیزی نمیشود.» اما واقعیت این است که این موضوع از آن چیزهایی است که نباید با حدس و تجربه شخصی درباره اش تصمیم گرفت.
جواب کوتاه این است
در بیشتر مواقع، نه.
یعنی بیشتر لنزها برای این ساخته نشده اند که موقع خواب داخل چشم بمانند. منابع معتبر مراقبت از چشم هم تاکید میکنند که لنزهای روزانه باید قبل از خواب از چشم خارج شوند و ماندن لنز روی چشم در زمان خواب میتواند خطر التهاب و عفونت را بالا ببرد.
چرا خوابیدن با لنز کار درستی نیست؟
چشم برای سالم ماندن به اکسیژن نیاز دارد. وقتی بیدار هستیم، سطح چشم راحت تر با هوا در تماس است و اکسیژن بیشتری دریافت میکند. اما وقتی می خوابیم، پلک بسته میشود و همین اتفاق به صورت طبیعی، جریان اکسیژن را کمتر میکند. حالا اگر لنز هم روی چشم باشد، این محدودیت بیشتر میشود.
یعنی در زمان خواب، چشم در شرایطی قرار میگیرد که هم بسته است، هم زیر لنز است، هم رطوبت و تهویه طبیعی اش کمتر شده. در چنین وضعی، سطح چشم حساس تر میشود و اگر لنز از قبل کمی خشک، آلوده یا نامناسب باشد، احتمال قرمزی، سوزش، تاری دید و حتی عفونت بیشتر میشود. به همین دلیل است که خوابیدن با لنز، حتی اگر در ظاهر اتفاقی برایتان نیفتاده باشد، باز هم عادت امنی نیست.
آیا همه لنزها برای خوابیدن ممنوع هستند؟
نه دقیقا. بعضی لنزها با عنوان استفاده طولانی تر یا extended wear تولید میشوند و ممکن است برای مدت مشخصی اجازه استفاده در خواب داشته باشند. اما اینجا یک نکته خیلی مهم وجود دارد:
این موضوع برای همه لنزها صدق نمیکند و برای همه چشم ها هم مناسب نیست.
یعنی اینکه یک لنز نرم باشد یا کاربر با آن احساس راحتی داشته باشد، دلیل نمیشود که بتواند با آن بخوابد. حتی در مورد لنزهایی که برای استفاده طولانی تر ساخته شده اند هم تصمیم نهایی باید با توجه به شرایط چشم، کیفیت اشک، سابقه حساسیت و نظر متخصص گرفته شود. پس اینکه کسی بگوید «من با لنزم راحت هستم، پس حتما برای خواب هم مشکلی ندارد» برداشت درستی نیست.
اگر یک بار با لنز خوابمان برد چه کار کنیم؟
این اتفاق زیاد می افتد و خیلی ها بابتش مضطرب میشوند. اگر یک بار ناخواسته با لنز خوابیدید، اولین نکته این است که با عجله لنز را از چشم بیرون نکشید. چون ممکن است لنز خشک شده باشد و موقع خارج کردن، سطح چشم را بیشتر تحریک کند.
بهتر است اول چند بار آرام پلک بزنید. اگر احساس کردید لنز خشک شده، میتوان از محلول لنز یا قطره مرطوب کننده ای که برای مصرف همراه لنز مناسب است استفاده کرد تا لنز راحت تر حرکت کند. بعضی راهنماهای آموزشی هم توصیه میکنند اگر لنز به چشم چسبیده، کمی صبر کنید تا چشم رطوبت طبیعی خودش را برگرداند و بعد با آرامش لنز را خارج کنید.
بعد از خارج کردن لنز، به حال چشم دقت کنید. اگر فقط کمی خشکی یا سنگینی داشتید و بعد از مدت کوتاهی بهتر شد، معمولا جای نگرانی شدید نیست. اما اگر علائم ادامه پیدا کرد، نباید بی تفاوت از کنارش رد شد.
بعد از خوابیدن با لنز، چه نشانه هایی را باید جدی گرفت؟
اگر بعد از بیدار شدن با لنز، این علائم را داشتید، باید مراقب تر باشید:
- قرمزی واضح چشم
- درد یا سوزش غیرعادی
- تاری دید
- حساسیت به نور
- اشک ریزش شدید
- احساس جسم خارجی در چشم
- ترشح
این نشانه ها میتوانند علامت تحریک شدید سطح چشم یا حتی شروع یک مشکل جدی تر باشند. منابع بیمارستانی و آموزشی مراقبت از لنز توصیه میکنند اگر ناراحتی ادامه دار بود یا علائم شدید شد، استفاده از لنز متوقف شود و وضعیت چشم بررسی شود.
چرا بعضی ها با اینکه بارها با لنز خوابیده اند، مشکلی نداشته اند؟
این یکی از رایج ترین دام ها در تصمیم گیری کاربران است. خیلی ها میگویند «من چند بار با لنز خوابیدم و هیچ اتفاقی هم نیفتاد.» درست است، اما این تجربه شخصی، قانون پزشکی نمیسازد. خیلی از آسیب ها قرار نیست همان لحظه خودشان را نشان بدهند. بعضی عادت های اشتباه، خطر را کم کم بالا میبرند و ممکن است بعد از مدتی باعث دردسر شوند.
در واقع، بی علامت بودن همیشگی یک رفتار اشتباه، به معنی بی خطر بودن آن نیست. خوابیدن با لنز هم دقیقا از همین جنس است.
چه چیزهایی خطر خوابیدن با لنز را بیشتر میکند؟
بعضی شرایط باعث میشوند خوابیدن با لنز از حالت یک اشتباه ساده به یک ریسک جدی تر تبدیل شود:
- استفاده از لنز بیشتر از زمان مجاز
- تمیز نکردن درست لنز
- استفاده از محلول قدیمی
- خوابیدن مکرر با لنز
- خشک بودن چشم
- قرمزی یا حساسیت قبلی چشم
- استفاده از لنز نامناسب
یعنی اگر کاربر از قبل هم اصول نگهداری را درست رعایت نکرده باشد، خوابیدن با لنز میتواند مشکل را چند برابر کند.
جمع بندی
اگر بخواهیم خیلی ساده و روشن بگوییم، جواب این سوال برای بیشتر کاربران این است:
نه، نباید با لنز خوابید.
دلیلش هم فقط یک توصیه احتیاطی ساده نیست. هنگام خواب، اکسیژن رسانی به سطح چشم کمتر میشود و ماندن لنز روی قرنیه میتواند احتمال تحریک، خشکی، التهاب و عفونت را بالا ببرد. بعضی لنزهای خاص ممکن است برای استفاده طولانی تر طراحی شده باشند، اما این موضوع عمومی نیست و نباید به همه لنزها تعمیم داده شود. در نهایت، راحت بودن لنز روی چشم، به معنی امن بودن آن برای خواب نیست. امن ترین عادت این است که قبل از خواب، لنز را خارج کنید و چشم را در شرایط طبیعی خودش بگذارید.